Jeszcze do niedawna ul. Okrzei była przede wszystkim trasą dojazdową – fragmentem miasta, który należało sprawnie pokonać. Teraz, w ramach realizowanej przez nas inwestycji, ulica zyskuje nową tożsamość: staje się traktem, który łączy Pragę z lewym brzegiem i naturalnie przedłuża nową kładkę pieszo-rowerową nad Wisłą.
To jednak nie tylko projekt drogowy. To też projekt zieleni, która ma realnie zmienić jakość życia w tej części miasta.
Zieleń nie tylko dla estetyki
Przebudowa ul. Okrzei to coś więcej niż nowa nawierzchnia i uporządkowany ruch. Chcemy, żeby z typowo komunikacyjnej ulicy powstała pełnoprawna przestrzeń miejska – z uspokojonym ruchem i miejscami do odpoczynku. W centrum tej zmiany jest zieleń. Nie jako dodatek „dla oka”, ale jako równorzędny element całej infrastruktury. Drzewa i krzewy mają tu dużą rolę do odegrania: poprawiać mikroklimat, dawać cień, zatrzymywać wodę, oczyszczać powietrze i budować odporność tej części miasta na skutki zmian klimatu.
W centrum tej zmiany jest zieleń. Nie jako dodatek „dla oka”, ale jako równorzędny element całej infrastruktury. Drzewa i krzewy mają tu dużą rolę do odegrania: poprawiać mikroklimat, dawać cień, zatrzymywać wodę, oczyszczać powietrze i budować odporność tej części miasta na skutki zmian klimatu.
Dbamy o to, co już rośnie
Zanim pomyśleliśmy o nowych nasadzeniach, skupiliśmy się na tym, co już jest. Żeby zadbać o istniejący drzewostan, projektanci zieleni zaplanowali: poszerzenie mis drzew i rozszczelnienie nawierzchni, zastosowanie systemów antykompresyjnych umożliwiających rozwój korzeni pod powierzchnią utwardzoną, wykorzystanie gruntów strukturalnych i poprawę jakości gleby, zabezpieczenie koron drzew oraz wykonanie niezbędnych cięć technicznych, specjalistyczną diagnostykę przed rozpoczęciem robót i po ich zakończeniu, kilkuletni monitoring kondycji drzew, nadzór dendrologiczny/arborystyczny podczas realizacji inwestycji.
Te działania mają zapewnić trwałość zieleni oraz ograniczyć ryzyko pogorszenia jej stanu w trakcie prac budowlanych.
Nowe nasadzenia. Wyzwaniem sieci podziemne
Projekt nowych nasadzeń powstawał w ścisłej współpracy z wytycznymi Zarządu Zieleni m.st. Warszawy. Trzeba było wziąć pod uwagę także to, że w centrum miasta każdy metr pod ziemią jest już zajęty. Gęsta infrastruktura podziemna, wymogi zachowania skrajni i trójkątów widoczności oraz przepisy przeciwpożarowe – to wszystko mocno ogranicza swobodę projektowania.
Zamiast sztywnego, rytmicznego układu drzew przyjęto rozwiązanie bardziej elastyczne. Jednym zdaniem – nasadzenia są dopasowane do tego, co dzieje się pod ziemią.
Kluczowym założeniem było zastosowanie rozwiązań opartych na przyrodzie (Nature Based Solutions) oraz wprowadzenie koncepcji tzw. bio-grup – czyli zwartych, wielopiętrowych skupisk drzew i krzewów o zróżnicowanej wysokości i składzie gatunkowym. Tego typu kompozycje: zwiększają odporność roślin na wiatr, suszę i szkodniki, sprzyjają retencji wody i ograniczaniu efektu miejskiej wyspy ciepła, tworzą korytarze ekologiczne dla ptaków i drobnych ssaków, podnoszą poziom bioróżnorodności.
Zastosowano gatunki o wysokiej tolerancji na stres miejski. Odporne na suszę, zasolenie oraz wysokie temperatury, a jednocześnie przystosowane do ograniczonej przestrzeni glebowej i płytkiego systemu korzeniowego.
Wzdłuż pasa zieleni zaprojektowano strefy wypoczynkowe z ławkami i mikroenklawy sąsiedzkie w otoczeniu zieleni. Zieleń ma tu nie tylko rosnąć, ale tworzyć miejsce do zatrzymania się.
Technologia w służbie zieleni
Aby zapewnić roślinom możliwie najlepsze warunki w trudnym środowisku miejskim, projektanci zaproponowali szereg rozwiązań technicznych: systemy napowietrzające i napowietrzająco-nawadniające, systemy antykompresyjne umożliwiające rozwój korzeni pod jezdniami i chodnikami, ekrany korzeniowe chroniące infrastrukturę techniczną, podwieszane konstrukcje chodników, podziemne systemy stabilizacji drzew bez tradycyjnego palikowania.
Te rozwiązania mają sprawić, że zieleń będzie miała szansę zadomowić się na Okrzei na długie lata.
Ulica jak miejska gąbka
Zaprojektowane grupy roślinności będą pełniły funkcję tzw. zielonej gąbki miejskiej. Systemu, który wspiera retencję wód opadowych, poprawia mikroklimat i jakość powietrza. Zieleń na ul. Okrzei będzie miała za zadanie: obniżać temperaturę otoczenia w czasie upałów, magazynować i stopniowo oddawać wodę, redukować zanieczyszczenia powietrza i hałas, zwiększać komfort przebywania w przestrzeni publicznej, pozytywnie wpływać na zdrowie i samopoczucie mieszkańców.
Naszym celem jest stworzenie odpornej i przyjaznej mieszkańcom przestrzeni, która będzie służyć zarówno obecnym, jak i przyszłym pokoleniom Warszawiaków.
Artykuł powstał we współpracy z zespołem architektów krajobrazu z Pracowni IKROPKA, którzy opracowali projekt nasadzeń w ciągu ul. Okrzei. Grafiki użyte w artykule są autorstwa Pracowni.
